--------------------------
Sonuç
  Fil süresi:

•  Hepimizce malum olan meşhur fil vakasını duymayan yoktur.  Peygamber efendimiz(sav)'in doğumundan 50-55 gün kadar önce gerçekleştiği söylenen ve dolayısıyla peygamberliği sırasında olayın canlı şahitlerinin de bulunduğu göz önünde bulundurulursa; Bu hadise hatırlatılarak, din düşmanları uyarılıyor ve Allah(cc)'ın dinini koruyacağı hatırlatılıyor. İnaçsızların her türlü hilelerinin boşa gideceği, Allah(cc)'ın orduları karşısında hiç bir şeyin dayanamayacağı vurgulanıyor. Boşa Allah(cc)'a muhalefet yapmayın, hiç bir şey başaramazsınız, kendinize yazık olur deniyor. Bir çok tefsirci ve meal çevirisi yapan, sürede geçen kuşlar ve attıkları taşlar gibi kavramları farklı şekillerde yorumlamışlar kendilerine göre de gerekçeler öne sürmüşlerdir. Fakat, sanırım asıl mesele, Allah(cc)'ın dinine ve onu temsil eden değerlere düşmanlık yapanları, çeşitli orduları vasıtasıyla nasıl darmadağın yapacağı ve onları bozguna uğratacağıdır.
  Allah(cc) bizleri doğru yol üzere kaim kılsın ve her türlü sapma ve sapıklıktan uzak eylesin.Amin.!
  

Çalışma 1:

Fil süresi:
     (Diyanet çevirisi:)

1.	Rabbinin, fil sahiplerine ne yaptığını görmedin mi?
2.	Onların tuzaklarını boşa çıkarmadı mı?
3, 4, 5.	Üzerlerine balçıktan pişirilmiş taşlar atan sürü sürü kuşlar gönderdi. Nihayet onları yenilmiş ekin yaprakları haline getirdi.

--------------------------
Sonuç
  Kafirun süresi:

•  Evet, inanç pazarlık konusu yapılabilecek ve  değer biçilebilecek bir konu değildir. Herkes inandığı şeyin peşinden gider, dolayısıyla neye inandığınıza iyi dikkat edin.
  İbn Kesiri'in naklettiği ve Ebu'l-Abbas İbn Teymiyye'nin bazı kitaplarında bu sure ile ilgili açıklamaları çok yerinde: Burada tekrarlanan cümlelerden birincisi fiil cümlesi, ikincisi de isim cümlesidir. Sanki hem fiili, hem de fiile kabiliyeti red anlamındadır. Bunun mânâsı; hem fiilin vukûunun, hem de şer'an mümkün oluşunun nefyidir. Bu da güzel bir görüştür. Allah en iyisini bilendir.
  Kuranda, değişik ayetlerde Ey insanlar, Ey inanalar vb. hitaplar ile, Allah(cc) muhatap aldığı topluluğa direkt hitap ederken burada, ilk defa (قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ) kul: diyerek, peygamber efendimiz(sav)'in ve aynı zamanda inananların söylemesini istemiştir. Bir bakıma Allah(cc), kafirleri  muhatap kabul etmeyeceğini de söylemektedir. İnanan insana da düşen, inanç konusunda net olmaktır. Bu değerler pazarlık yapılabilir konular değildir.
  Allah(cc) bizlere, her türlü şek ve şüpheden uzak net bir iman ve son nefesimize kadar onda sebat etmek nasip etsin. Amin!.

Çalışma 1:

Kafirun süresi:
     (Diyanet çevirisi:)

1.	De ki: "Ey Kâfirler!"
2.	"Ben sizin kulluk ettiklerinize kulluk etmem."
3.	"Siz de benim kulluk ettiğime kulluk edecek değilsiniz."
4.	"Ben sizin kulluk ettiklerinize kulluk edecek değilim."
5.	"Siz de benim kulluk ettiğime kulluk edecek değilsiniz."
6.	“Sizin dininiz size, benim dinim de banadır.”

--------------------------
Sonuç
  Maun süresi:

•  Din kavramını yalanlayan, insanın bu dünyaya geliş amacını hep dünyalık açılardan gören insan profili, başkasına bir iyilik yapmak, başkasına en küçük dahi olsa bir iyiliğinin dokunmasını istemez.
  Bu surenin yorumlanmasında çok farklılıklar gösteren açıklamalar yapılmıştır. Mekke ilk yıllarında indiği söylenen sürede, namazını üşenerek kılan münafık tiplerden bahsettiğini söylemek pek mantıklı gelmiyor bana. O zamanlarda müslümanlar sayıca çok çok az (40-70 kişi belki), ve büyük zulüm görüyorlar, ona rağmen dinde direniyorlar, bu insanlar nasıl bu tanımlamaya girer ki, namazlarını da gösteriş için kılsınlar!!, nasıl böyle olabilir ki?
  Bence anahtar kelime 4. ayettiki (فَوَيْلٌ لِّلْمُصَلِّينَ) musalli kelimesi. Namaz kılanlar diye çevrilen bu kelime, daha öncede salat ile ilgili yorumda anlatıldığı gibi, (The horse in front is called “ سَابقٌِ ” (saabiq), and the runner up following extremely close is called “ اَلْمُصَّلِیْ ” (musalli).) musalli, sanki takip edenler gibi bir anlam taşıyor.  Yani bir bakıma şöyle bir anlam mı var acaba:
   Din kavramını yalanlayanlara bir baksanıza, onların kimseye en küçük bir faydası olmaz, güçsüzü itip kakarlar, yardıma muhtaca kulak vermezler. Böylelerini takip edenlere de yazıklar olsun, hiç dikkat etmiyorlar kimi takip ediyorlar diye. Bu işi ciddiye almıyorlar. Kimseye en küçük bir iyilikleri de dokunmaz.
  Bu kısa sürenin  bütününde, din kavramını yalanlayanlar ve onların yakın takipçilerinin tutum ve davranışları anlatılıp onlar kınanıyor.
  Allah(cc) bizleri öyle olmaktan ve böylelerini takip edenlerden olmaktan korusun.

Çalışma 1:

Ma'un süresi:
     (Diyanet çevirisi:)
 

1.	Gördün mü, o hesap ve ceza gününü yalanlayanı!
2, 3.	İşte o, yetimi itip kakan, yoksula yedirmeyi özendirmeyen kimsedir.
4.	Yazıklar olsun o namaz kılanlara ki,
5.	Onlar namazlarını ciddiye almazlar.
6.	Onlar (namazlarıyla) gösteriş yaparlar.
7.	Ufacık bir yardıma bile engel olurlar.

--------------------------
Sonuç
  Tekasur süresi:

•  Dünya ve dünya nimetlerini biriktirme ve çoğaltma sevgisi, insanı o kadar oyaladı ki , Allah(cc)'ın,  O'na kulluk karşısında vereceği ödül veya cezayı dikkate almak sorun olmaktan çıktı. Bu iş o kadar ilerledi ki, Allah(cc)'ın mesajını anlamayan ve anlamak için çaba sarfetmeyen insan, bunu kabre varıncaya kadar sürdürecek. Bu biriktirme ve çoğaltma hastalığını insan algılayabilse, dünyayı nasıl cehenneme çevirdiğini anlayacak. Ama burada anlamayan veya anlamak istemeyen insan, daha sonra ahirette gerçeği görecek ve anlayacak. Ama o gün yaptığının cezasını çekecek.

Çalışma 1:

Tekasur süresi:
     (Diyanet çevirisi:)

1, 2.	Çoklukla övünmek sizi, kabirlere varıncaya (ölünceye) kadar oyaladı.
3.	Hayır; ileride bileceksiniz!
4.	Hayır, Hayır! İleride bileceksiniz!
5.	Hayır, kesin olarak bir bilseniz...
6.	Andolsun, o cehennemi muhakkak göreceksiniz.
7.	Yine andolsun, onu gözünüzle kesin olarak göreceksiniz
8.	Sonra o gün, nimetlerden mutlaka hesaba çekileceksiniz?

--------------------------
Sonuç
  Kevser süresi:

•  Özelde peygamber efendimiz(sav), genelde de tüm inanalara, Allah(cc)'ın bir müjdesi olarak, onlara bol ve kesilmez hayır (abundant goodness) verdiğini ve vereceğini 1. ayet müjdelemektedir. İnanaları aşağılayarak onların dünyada da nasipsiz olduklarını, sürekli maduriyet yaşadıklarını söyleyen ve düşünen kafalara da bu bir uyarıdır. Asıl hayırdan mahrum kalacak olanlar bu tip inkarcı ve inançsız tiplerdir. Kula düşen görev nedir? 2. ayette onun kısa ve öz cevabı veriliyor; Allah(cc) rızası için salat.  Bu kelime kuranda çok anlamlı kelimelerden belki de en önemlisi. Namaz kılmak gibi en bilinen anlamı yanında aslında çıkış kökü ve kelimenin iniş sırasına göre ne zaman kullanıldığı dikkate alınırsa anlamı değişmektedir.
  Lughat-ul-kuran da ; salla, bir lideri veya kazananı çok yakından takip etmek anlamı da olduğunu gerekçeleri ile anlatmaktadır. (
  صَلَّی الْفَرَسُ تَصْلِيَۃ “ ” (sallal farasa tasliah) is said when the runner up horse in a race is running very close behind the victor horse. The horse in front is called “ سَابقٌِ ” (saabiq), and the runner up following extremely close is called “ اَلْمُصَّلِیْ ” (musalli).
  Thus “ صَلّٰی ” (salla) means for someone to follow a winner or leader in such a fashion that he is almost touching the leader in front.)
  Özellikle Hz. Ali(ra)'nin bir sözü verilmekte;
  سَبَقَ رَسُوْلُ اللهِ ۔ وصَلّٰی اَبوُْبَکْرٍ وَ ثلََّثَ عُمَرُ وَ
  خَبَطَتْنَافِتْ نَة 
  (The Messenger (pbuh) went first (i.e. died) and Abu Baker ®
  followed him closely, and then Umar ® also passed away,
  leaving the devils making us lose our senses {T}.)
  Burada Hz. Ali(ra); peygamber efendimiz(sav)'in ilk gittiğini (öldüğünü), onu Hz Ebubekir(ra)'in takip ettiğini (salla fiili) söylemektedir.
  Genelde kurban kesme diye çevrilen ( وَانْحَرْ) kelimesi ise daha da ilginç; Sözlüklerde anlamı ile ilgili çok güzel açıklamlar var; Gerekçeleri verildikten sonra; Lughat-ul-kuran da;
  وَانْحَرْ  (wanhar): bir meseleyi anladıktan sonra ve bütün yönleriyle kavradıktan sonra ona göre sağlam davranma (to act firmly on something after understanding all its aspects; after dominating it in every way).
  
  Evet, kula düşen görev, Allah(cc) rızası için, onun yolunu takip etmek,O'nun istediği kul gibi olmak için çabalamak, gayret göstermek ve bu yolda sabırla direnmek, bu yol için gerekli donanımı kazanmaya çalışmak ve gereğini de yapmak  sanırım.
  Allah(cc), bizleri doğru yoldan ayırmasın, O'nun peygamberi(sav) takip ettiği yolda sabırla ve gayretkeş bir şekilde ilerleyenlerden eylesin ve bu zor yolda çıkan engelleri kolaylıkla atlatma azmi, şevki,iradesi ve güveni bahşetsin bizlere. Bize dilenmek ve istemek, O(cc)'nun büyüklüğüne de vermek ve nasip etmek düşer.
  
  

Çalışma 1:

Kevser süresi:
     (Diyanet çevirisi:)

1.	Şüphesiz biz sana Kevseri verdik.
2.	O Halde, Rabbin için namaz kıl, kurban kes.
3.	Doğrusu sana buğzeden, soyu kesik olanın ta kendisidir.

--------------------------
Sonuç
  Adiyat süresi:
Çalışma 6-11:

•  İlk 5 ayeti yorumlama açısı itibari ile, insan Rabbine karşı gerçekten çok nankör, Verdiği bir çok nimetleri ve ihsanları unutup, yaşadığı bir takım olumsuzlukları kafaya takar. Bu nankörlüğe, insan kendisi de şahittir. Ama, servet sevgisi insanın düşünce altyapısını altüst ediyor. Özellikle de iç dinamiklerini (الصُّدُورِ) tümüyle bozuyor. İnsanın bir bakıma özel  derin devleti olan südur darmadağın oluyor.  Peki bu savrulma gerçeği ne zaman ortaya çıkacak? Hesap günü. Allah(cc),  her yapıp edileni bütün gerçekliği ile ortaya döktüğü gün, insan bunun hesabını vermek zorunda kalacak. Ondan önce, neden anlamıyor bu gerçeği? Sadece servet anlamına gelemeyecek kadar geniş olan (الْخَيْرِ) hayr 'ı (sözlük anlamı: good, excellent, outstanding, superior, admirable, better,best) çok sevmesinde saklı. Yani hep kendisine yontmak isteyen,hep kendisine isteyen insan profili.!

Çalışma 2-5:

•  Bu surenin tefsiri ve çevirisi ile ilgili birbirinden çok farklı yorumlar ve açıklamalar var. İlk 5 ayette, kimilerine göre yemin ifade eden sözler, devamındaki ayetlerdeki kınama ve tehditler dikkate alındığında pek de öyle değilmiş gibi geliyor. Esed bu surenin çevirisinde de bu ilk 5 ayetin; bütün ruhi yönelişlerden yoksun, her türlü batıl ile şartlanmış ve yönlendirilmiş, bencil arzuların ve çılgınca ihtirasların kölesi olmuş,akıl ve bilincin kontrolunden çıkmış,şaşkın toz bulutlarının ve sapık iştahların körleştirdiği ve  karmaşık/çözümsüz durumlara kendini sokan insan profili tanımı olduğunu söyler ve devamındaki ayetlerin ancak bu şekilde birbiriyle bağlanabileceğini belirtir.
  Nihayet bu insan profili, 5. ayette ( فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعًا) buyurulduğu gibi, toplumun içine dalıyor ve ona büyük zararlar veriyor. Lügatlarda, جَمْعًا için topluluk terimi daha çok kullanılıyor (a large number of people or animals involved in the same activity, more than one person or object ). Doğrusunu Allah(cc) biliyor.

Çalışma 1:

Adiyat süresi:
     (Diyanet çevirisi:)

1, 2, 3, 4, 5, 6.	Soluk soluğa süratle koşan, (koşarken ayaklarını) vurarak ateş çıkaran, sabah erkenden baskın yapan, orada tozu dumana katan ve düşman topluluğunun ortasına dalan atlara andolsun ki, insan gerçekten Rabbine karşı pek nankördür.
7.	Hiç şüphesiz buna kendisi de şahittir.
8.	Hiç şüphesiz o, mal sevgisi sebebiyle çok katıdır.
9, 10, 11.	Acaba o bilmiyor mu ki, kabirlerde bulunanlar çıkarıldığı ve kalplerdeki ortaya konulduğu zaman, işte o gün onların Rabbi kendilerinin her halinden mutlaka haberdardır.

--------------------------
Sonuç
  Asr süresi:

•  İnsana verilen en değerli nimetlerden olan zaman, insan tarafından da belki en az anlaşılan bir şeydir. Tek sermaye zaman. Bir bakıma onu sürekli harcıyoruz ve geri dönüşü yok, geçmiş geride kaldı, gelecek belirsiz, tek algılayabildiğimiz şu anımız. Bu en değerli sermayemize Allah(cc) yemin ediyorki, bu sermayeyi kullananlar hüsranda, ama şu dört şeyi yapanlar hariç;
  
  
  • iman etmek
  • salih amel işlemek
  • hakkı tavsiye etmek
  • sabrı tavsiye etmek
  
  İmam Şafii'nin belirttiği gibi, bu dört temel Kuran ilkesi, insanın, bu değerli sermaye olan zamanı bu amellerle doldururması gereken ilkelerdir. Her bir maddesi, sayfalar dolusu konuşulabilecek bu ilkeler de temelde iki gruptur ve bu ilkelerde zorluk derecesine göre adeta sıralanmıştır. Birinci grup iman+salih amel olup, inanan kulu, Allah(cc)'ın zaten içine yapmaktan peşin lezzetler de kattığı salih  amel işlemesi iyi bir kul yapar. Şeytan, insanın nefsi ile devreye girerek bu iki temel ilkeyi gerçekleştirmesine engel olmaya çalışır.
  İşin zor kısmı, ikinci gruptur. Her zaman hakkı ve doğruyu nasıl savunacağız ve nasıl sabredip dik duracağız? Şeytan, burada da, çevresini ve kendi şeytan yardımcılarını devreye sokarak bu iki ilkeyi gerçekleştirmesine engel olmaya çalışacaktır. Hakkı tavsiye etmek, doğruyu söylemek, zaten herkesin yapabildiği ve başarabildiği şey değildir, kaldıki bir de bunda inatla sabredip dik durmak işi iyice zora sokmaktadır. İşte bu insan profili de çağlar boyu, toplumlarda aykırı tipler olarak görülmüş, bazen horlanmış, zarar verilmiş, tecrit edilmeye çalışılmış, ama, Allah(cc)'ın yardımı ile her zaman bu profil üstün gelmiş ve zaman bu insan profilini öne çıkarmıştır.
  İman  + salih amel, bir bakıma kişisel bir içerik olarak görülebilecek iken, hakkı tavsiye ve bunda sabretmek, dik durmak, daha çok toplumsal bir içeriktir ve işte tam da, bu, şeytan ve onun yardımcılarının en rahatsız oldukları  konudur. Kişisel olarak sen iyi olmak istiyorsun, ol, ama toplumu da değiştirmeye hakkı ayakta tutmaya, doğruyu yaymaya, ve bunda da sabırlı ve dik durmaya gelinci, dur orda. Sen tehlikeli sularda yüzmeye başladın. Bundan şeytanlar rahatsız olur. Onları rahatsız etme!, otur oturduğun yerde.!!.. Birinci gruba gir, ama ikinci gruba yeltenme şeytanın radarına tümden girersin. Ama, Allah(cc) hepsini emrediyor. Hangi gruba girdiğinize göre de size hakkettiğinizi verecek. Karar sizin.
  Ey yüce Rabbim, bizi hüsranda olanlardan ve olanlarla eyleme! Amin!.

Çalışma 1:

Asr süresi:
     (Diyanet çevirisi:)

1, 2.	Andolsun zamana ki, insan gerçekten ziyan içindedir.
3.	Ancak, iman edip de sâlih ameller işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler, birbirlerine sabrı tavsiye edenler başka (Onlar ziyanda değillerdir).

--------------------------
Sonuç
  İnşirah süresi:

•   Allah(cc)'a  yönelip ondan yardım bekleyen kullarını, Allah(cc) yardımsız ve desteksiz bırakmayacak, onların bu imtihan dünyasındaki yolculukları sırasında yüklerini hafifletecek, zorluklara karşı her zaman onların destekçisi olacaktır. Kula düşen görev, sadece O'na yönelme ve O'nu bilme, O'ndan isteme ve sadece O'na kulluktur. Fatiha'da (ki bence Allah(cc)'la ana sözleşmemiz) dediğimiz gibi; sadece O'na kulluk ve O'ndan yardım dileme, O'ndan isteme, kula düşen görevdir.
  

Çalışma4-8:

•  Allah(cc), bütün yarattıklarının arasında insanı, insanlar arasında da kendisine inanan kullarının şanını her zaman yüceltmiştir. İnsan hayatı, her ne kadar zorluklar içerse de, her zorluktan sonra muhakkak kolaylık gelmiş, Allah(cc) insanın yükünü hafifletmiştir. Zorluklar/kolaylıklar, inişler/çıkışlar , insanın gelişmesi için birer fırsat olarak görülmeli, asla yılmadan, her bitirilen iş sonrası, yeni bir işe, yeni bir çabalamaya devam edilmelidir. Başarının ve kişisel gelişimin sırları bu formülde saklıdır. Gevşeklik ve durgunluk hata yapmanın baş sebepleri, diri durmanın önündeki ana engel olup, tembellik ve bıkkınlığın da tetikleyicisidir. Tabii olarak, bir çok durumda da, günah işlemenin alt yapısıdır. Temel olarak, kul zorluklara karşı direnmeli ve dünyaya geliş sebebini unutmamalı, Allah(cc) bu yolda kulunun çabalarını boşa çıkarmayacak, onun yolunu kolaylaştıracak ve başarıya ulaşmasını sağlayacaktır.
  Son ayet (وَإِلَىٰ رَبِّكَ فَارْغَب) ile ilgili, Razi'nin açıklaması güzel: "Din, dünya ve düşmanlarına karşı muzafferiyet elde etme gibi arzuladığın diğer şeyler hususunda Rabbine yapış ancak..." Bu ifade (Rağben), "rağgıb..." şeklinde de okunmuştur ki, buna göre mana, "İnsanları, Allah katında olan şeyleri istemeye teşvik et, arzulandır" şeklinde olur. Allah (c.c) en iyi bilendir. Salat u selâm, efendimiz Hz. Muhammed´e, onun âline ve ashabına olsun (amin)!

Çalışma 2-3:

•  Bu sure, her ne kadar, özelde Peygamber efendimiz (sav)'i motive etmeye yönelik gibi görünse de , Kuran'ın muhatap olarak gördüğü bütün insanlara bir motivasyon olarak düşünülebilir.
  İnsan olmanın ağırlığı karşısında, Allah(cc) kulunun yükünü hafifletmiş, ona zorluklara karşı direnme azmi ve kuvveti vermiş, ihtiyaç duyacağı bilgi ve beceriyle donatmıştır.
  1. süredeki geçen (أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ)  göğsün genişletilmesi, temelde yukarıda belirtildiği gibi açıklanabilir. Zira, Musa(as)'da firavunun yanına gitmeden önce ettiği duada da , Allah(cc)'dan göğsünü genişletmesini istiyor, yani, 'bana güç kuvvet ver, karşıma çıkacak firavun, her bakımdan güçlü, ona karşı bana güç,kuvvet ve dayanma sabrı ve iradesi ver' diyor.
  Allah(cc) dayanma azmi ve kuvveti vermenin yanında, yükünü de hafiflettiğini belirtiyor.

Çalışma 1:

İnşirah süresi:
     (Diyanet çevirisi:)

1.	(Ey Muhammed!) Senin göğsünü açıp genişletmedik mi?
2, 3.	Belini büken yükünü üzerinden kaldırmadık mı?
4.	Senin şânını yükseltmedik mi?
5.	Şüphesiz güçlükle beraber bir kolaylık vardır.
6.	Gerçekten, güçlükle beraber bir kolaylık vardır.
7.	Öyleyse, bir işi bitirince diğerine koyul.
8.	Ancak Rabbine yönel ve yalvar.

--------------------------
Sonuç
  Duha süresi:

•  Her insan emin olmalıdır ki, Allah(cc) kulunu terketmez ve rahmeti ve lütfuyla onu kuşatarak , nimetlerini kuluna yağdırarak onu bu imtihan dünyasında yaşatır. Ama asıl olan sonrasıdır. Allah(cc) nasıl kuluna ihtiyaçlarını gözeterek ihsanda bulunuyorsa, kulu da, aynı şekilde ihtiyaç sahiplerine yardım etmek onları inciltmeden destek olmakla sorumludur. İsteyene, özellikle de bilgi ve aydınlanma isteyeni geri çevirmemek gerekir. Ve her zaman şu da unutulmamalıdır ki; Allah(cc)'ın nimetleri üzerimize sürekli yağıyor ve bundan dolayı sürekli şükretmek ve O'nu anmak, kulun üzerine düşen bir vazifedir.