Rad 41:

•  Peki, görmüyorlar mı, yeryüzünü sahip olduğu en iyi şeylerden her gün biraz daha yoksun bırakarak (cezalandırıcı müdahelelerimizle) nasıl yokluyoruz? Allah(cc) hükmeder, O'nun hükmüne müdahele edecek yoktur ve hesabı da hızlı görür.
  (
  Yahut:  “Onu  [her]  yanından (min  etrâfihâ) eksiltiyoruz”  —Bu  ifadenin  anlamı, etrâ f sözcüğünden anlaşılan şeye bağlıdır:  (Somut küresel yapısıyla dünyanın yada coğrafî anlamda)  bir ülkenin  “çevresi”,  “sınırlan”,  “sınır boyları” ya  da sözcü­ğün  mecazî  çağrışımlarıyla,  “ileri  gelen  insanları”  —yani,  büyük  önderleri,  bil­ginleri,  düşünürleri (Tâcu'l-'Arüs),  yahut  bizim  verdiğimiz  anlama  paralel  ola­rak,  “[yeryüzünün]  en  iyi  insanları ve  en  iyi ürünleri”  (a.g.e.).  Müfessirlerin  pek çoğu etrâ f sözcüğünü  birinci grupta  belirtilen anlamıyla  ele  alarak  onun,  yuka­rıdaki  cümlenin  Medine'deki  Müslüman  cemaatle  Mekkeli  müşrikler  arasındaki mücadeleye  işaret  ettiği  görüşünü  benimsemişler ve  bu  itibarla  ayeti  şöyle  an- lamlandırmışlardır:  “[O Mekkeli  müşrikler]  görmüyorlar mı  [onların elinde  tuttu­ğu]  ülkeyi  [ya  da  toprağı]  her yanından  her  gün  biraz  daha  eksiltip  küçülterek [cezalandırıcı  müdahalelerimizle]  yokluyoruz?”  Bu  yorumuyla  ayet  Arabistan'ın bütünüyle Müslümanlar tarafından fethedileceğini önceden bildiren bir gaybî ih­bar özelliği taşıyor.  Buna karşılık,  diğer müfessirler ayetin İslam tarihinin ilk dö­nemleriyle  olan ilgisini  reddetmemekle  birlikte etrâ f sözcüğünün  ikinci  anlamı­nı  esas  alarak yukarıdaki ibareyi,  bizim  benimsediğimiz görüşe  yakın  bir mahi­yette,  daha  genel  bir anlamda yorumlamışlardır.  Bu  cümleden olmak  üzere  Râzî  ayeti  şöyle  aktarmıştır:  “[Hakkı  inkar  edenler,  yeryüzünde  talihin  -başarı  ve yükselmeden sonra çöküşe,  yok oluşa;  hayattan  sonra  ölüme;  gurur ve ihtişam­dan sonra aşağılanmaya;  kemalden (olgunluktan/yeterlilikten) sonra acze ve ek­sikliğe doğru- dönüp durduğunu (ihtilâfât) hâlâ görmediler mi? Hal böyleyken, hakkı  inkar edenleri,  güçlerinin  doruğundayken Allah'ın kendilerini alçaltmaya­cağından, başkalarına hükmederken köleleştirmeyeceğinden emin kılan ne?” Bu yorum  da  gözönünde  bulundurulursa,  “sahip  olduğu  en  iyi  şeylerden  onu  her gün biraz daha yoksun bırakarak”  cümlesinin,  en geniş  anlamıyla,  sadece  fizik­sel  ve  toplumsal felaketlere  değil,  aynı  zamanda,  yitirilmeleri  insanın nihaî aza­ba sürüklenmesi anlamına gelen ahlakî değerlerin çöküşüne ve dolayısıyla dün­yevî iktidarın elden  çıkarılmasına da  işaret  ettiği söylenebilir.ESED
  )