Secde 13:

•  Eğer dileseydik her insanı (zorla) doğru yola ulaştırırdık, fakat böyle olmasını dilemedik ve sonuçta şu vaadim doğru çıkacak:' Mutlaka cehennemi cinlerden ve insanlardan tıka basa dolduracağım'.
  (
   
  Hür  irade  ve  buna  göre  özel  bir  mekanizma  ile donatılmış olan cinler ve insanlar, iradeleriy-le  yaptıkları  tercihten  sorumludurlar.  Bundan  dolayı  Cenab-ı  Allah  (c.c.),  onları  hayatlarında herhangi bir yolda gitmeye zorlamaz. Bu bakımdan,  hidayeti,  doğru  yolu  onlara  mecbur  etmemiş,  fakat  hidayet  ve  dalâletin  sebeplerini  onlara  açıklamıştır.  Meselâ,  zulümde  (Âl-i  İmran Sûresi/3: 86, Mâide Sûresi/5: 51, En’âm Sûresi/6: 144,  Tevbe  Sûresi/9:  19,  vs.),  fıskta  (Mâide  Sûresi/5: 108, Tevbe Sûresi/9: 24, vs.) direnenleri ve bile bile küfür yolunu tercih edenleri (Mâide Sûresi/5:  67,  Tevbe  Sûresi/9:  37,  vs.)  doğru yola  iletmeyeceğine  hükmetmiş  ve  bunu  ilân  buyurmuştur.  Bile  bile  ve  ön  yargıyla  küfürde  diretme, zulüm, günahta kaybolma, şartlanmışlık,  yanlış  bakış  açısı    ve  kibir,  imana  manidir.  Ayrıca O, Cehennem’i şeytan, onun nesli ve ona uyanların  dolduracağını  da  beyan  buyurmuştur (Sâd Sûresi/38: 85). O, insanı iman edebilecek bir donanımla yarattığı gibi, her topluluğa da onlara doğru yolu gösterecek peygamberler göndermiş, irşad  ehli  âlimler,  mürşidler  (sıddîkîn, şüheda, salihîn) var etmiştir.AÜ
  
  Zımnen:  Eğer zorlamış  olsaydık,  iradenin ve ahlâkî  sorumluluğun  gerekçesi  kalmazdı.  Zira  inanç ahlâkî değerini sahibinin o inancı özgürce seçebilme yeteneğinden  alır. Mİ
  )